Schilderijen 1659 - 1664
Het glas wijn (1660)
Berlijn, Gemäldegalerie SMPK / / www.smb.spk-berlin.de
Dit interieur met twee personen is in een perfect perspectief weergegeven. De vrouw is fraai gekleed en drinkt zittend wijn.De man staat bij haar en kijkt haar aan, terwijl hij de wijnkruik vasthoudt, klaar om bij te schenken.
Er zijn allerlei voorwerpen te zien die ons ook weer bekend zijn van andere schilderijen: een muziekinstrument, een stoel met Spaanse leren bekleding en een bekroning met leeuwenkop en ten slotte een rechthoekig schilderij-in-een-schilderij aan de wand, als verwijzing naar Vermeers rol als kunsthandelaar. De tegelvloer is van doorsnee Hollandse stijl en functioneert ook in het perspectief en de ruimtewerking.
Bronnen:
1. Museumgids Rembrandt, Vermeer en Van Gogh, C.J. Kaldenbach
Het straatje van Vermeer (1661)
Amsterdam, Rijksmuseum / www.rijksmuseum.nl
Aan een met kinderhoofdjes geplaveid straatje staan twee huizen met een poortje ertussen. In een deuropening zit een vrouw te handwerken; twee kinderen spelen op de stoep. Door een gootje in het plaveisel stroomt sop: waarschijnlijk heeft de vrouw in het gangetje net haar stoepje geschrobd. Bijna terloops legde Vermeer dit alledaagse moment vast.
Het straatje dat Vermeer schilderde is wereldberoemd maar tegelijk onbekend. Het is onduidelijk welke plek is afgebeeld en of het straatje wel echt heeft bestaan. Belangrijker dan de locatie is de atmosfeer van dit schilderij. De vrouwen werken vlijtig en de kinderen gaan op in hun spel. Het geheel straalt rust en geborgenheid uit.
Bronnen:
1. www.rijksmuseum.nl
Brief lezende vrouw in het blauw/Het blauwe vrouwtje (1662-1665)
Amsterdam, Rijksmuseum / www.rijksmuseum.nl
Een jonge vrouw leest aandachtig een brief. Zij staat tussen de meubels, in het licht van een denkbeeldig venster. Achter haar hangt een landkaart. Het tafereel heeft een ingetogen karakter door het gebruik van gedekte kleuren, blauw en bruin.
Vermeer speelde een spelletje met licht en schaduw. Terwijl de landkaart en de stoel een slagschaduw werpen op de muur, ontbreekt de schaduw bij de vrouw. Zij komt daardoor los van de achtergrond. De subtiele kleurschakeringen en contrasten in dit schilderijtje werden al vroeg bewonderd. In 1791 vermeldde een veilingcatalogus: 'Het bevallig ligt en donker geeft een schoone welstand'.
Bron:
1. www.rijksmuseum.nl
Dame en twee heren (1662)
Braunschweig, Herzog Anton Ulrich Museum / www.haum.niedersachsen.de
Het schilderij beeldt een huiselijk tafereel uit. Op het schilderij laat een dame zich verleiden met een glas wijn door een heer. Het schilderij, dat omstreeks 1659-1660 geschilderd werd, hangt in het Herzog Anton Ulrich-Museum in Braunschweig.
Vrouw met waterkan (1662)
New York, Metropolitan Museum of Art / www.metmuseum.org
Vermeer gebruikte alledaagse, eenvoudige voorwerpen zoals een weegschaal, brief, waterkan, melkkan en parelsnoer om op uiterst subtiele wijze de toeschouwer ertoe aan te zetten meer in het schilderij te zien dan alleen maar de verbeelding van een huiselijke scène. De vrouw met de waterkan is een mooi voorbeeld van zo'n scene.
Uitgebeeld wordt de algemeen menselijke thematiek zoals de hoop op liefde, het belang van matigheid en evenwicht en rechtvaardigheid. Bij Vermeer zijn de emoties zoals tederheid, zorg en liefde ingetogen en positief van aard. De vrouwen worden ogenschijnlijk realistisch neergezet, toch zijn de schilderijen geen portretten. Vermeer bevriest de handeling en zet de tijd even stil. De schilderijen ademen de rust en puurheid van een stilleven uit.
Bron:
1. www.scriptio.nl
Vrouw met parelsnoer (1662-1665)
Berlijn, Gemäldegalerie SMPK / www.smb.spk-berlin.de
Hier is een aantal vertrouwde ingredienten die op diverse schilderijen van Vermeer voorkomen, afgebeeld. Links een wand met een spiegel, een vensteropening met glas-in-lood, een geel gordijn, Op tafel ligt een opgebold tapijt en er staat een grote blauwe aardewerk pot. De vrouw draagt een geel jasje met namaak-hermelijn. Ze houdt een parelsnoer naar voren terwijl ze haar spiegelbeeld in zich opneemt. Ze gaat op in haar eigen wereld. Voor de toeschouwers is de weg naar haar toe geblokkeerd door een tweede stoel.
Bronnen:
1. Museumgids Rembrandt, Vermeer en Van Gogh, C.J. Kaldenbach
Het meisje / Meisje met de parel (1664)
_-_The_Girl_With_The_Pearl_Earring_(1665).jpg)
Den Haag, Mauritshuis / www.mauritshuis.nl
Het Meisje met de parel is bij het grote publiek uitgegroeid tot de meest geliefde Vermeer. Waar komt die fascinatie vandaan? Het moet iets te maken hebben met het feit dat het meisje over haar schouder kijkt, alsof ze wil zien wie er achter haar staat. Zo wordt de toeschouwer direct bij de voorstelling betrokken, alsof hij degene is die het meisje doet omkijken.
Maar even belangrijk zijn het frisse kleurgebruik, Vermeers virtuoze schildertechniek en de subtiele manier waarop hij de weerkaatsing van het licht suggereerde. De tulband is bijvoorbeeld verlevendigd met kleine lichtreflecties – een handelsmerk van Vermeer. Heel bijzonder is ook de parel. Die bestaat uit niet veel meer dan twee verfstreken: linksboven een helder lichtaccent en aan de onderkant de zachte weerschijn van de witte kraag.
En dan is er nog het meisje zelf, dat ons met een sensuele, halfgeopende mond en grote ogen aankijkt. Ze maakt een onbevangen, licht afwachtende indruk. Bij velen zal ze sympathie opwekken, al weten we niet wie zij is.
Bronnen:
1. www.mauritshuis.nl
Het concert / De muziekles (1664)
Londen, Buckingham Palace
De muziekles is een tweedimensionaal schilderij gemaakt doormiddel van olieverf op doek. Liefde en muziek staan centraal in dit doek. Op de achtergrond is een muselaar te zien wat leek op een clavecimbel en alleen in de Nederlanden werd gebouwd tussen 1550 en 1750.
Op de Dissiusveiling in 1696 werd het doek voor toen der tijd 80 gulden verkocht, aan wie is onbekend. In 1718 was de Italiaanse schilder Gianantonio Pellegrini in Nederland, via hem belandde het schilderij in Italië.
Na de dood van Pellegrini werd het schilderij door Joseph Smith gekocht. In 1762 werd de hele collectie van Joseph Smith verkocht aan George III. Sindsdien is het doek onderdeel van de koninklijke kunstcollectie van het Britse vorstenhuis.
Bronnen:
1. www.wikipedia.nl
2. www. essentialvermeer.com
Vrouw met weegschaal / Goudweegster (1662-1665)
Washington National Gallery / www.nga.gov
Het schilderij is gemaakt in ± 1664 en meet 42,5 x 38 centimeter. Samen met 'De melkmeid' van Vermeer hing dit schilderij driehonderd jaar terug op de Amsterdamse Nieuwendijk, in het woonhuis van koopman Isaac Rooleeuw. Het is sinds 1942 eigendom van de National Gallery of Art in Washington D.C.
Rooleeuw kocht De melkmeid en De vrouw met weegschaal tegelijk in 1696, toen de nalatenschap van de Delftse boekverkoper Jacob Dissius werd geveild. Dissius had onder meer 21 werken van Vermeer. Lang heeft Rooleeuw er niet van genoten. Vijf jaar later ging hij zelf bankroet. Het is de eerste keer sindsdien dat de twee schilderijen weer bij elkaar hangen.
Bronnen:
1. www.wikipedia.nl
De schilderkunst / De kunstenaar in zijn studio (1664)
Wenen, Kunsthistorisch Museum / www.khm.de
Op dit schilderij geeft Vermeer een kijkje in zijn atelier. Maar het is veel meer. Het is een allegorie op de schilderkunst. De diverse elementen die erop te zien zijn geven een beeld van wat Vermeer verstond onder schilderkunst, wat daarvoor nodig is, wat daarbij komt kijken.
Vermeer verkocht dit absolute meesterwerk met de spannende kroonluchter het nooit, maar hing het op in zijn huis. Bij zijn overlijden hing het er nog. Op 24 februari 1676 gaf zijn weduwe Catharina Bolnes het haar moeder Maria Thins. Een jaar later werd het op een veiling in Delft verkocht.
Bronnen:
http://digidagboek.blogspot.com/2005_01_01_archive.html
Het concert (1664)
Boston, Isabella Stewart Gardner Museum / www.gardnermuseum.org
Het schilderij Het Concert is in maart 1990 gestolen uit het Isabella Stewart Gardner Museum. Het wordt beschouwd als een van de meest waardevolle kunstroven ooit. Het schilderij is nog niet teruggevonden.
Het concert is samen met De Muziekles een voorbeeld van schilderijen van Vermeer die lastig te interpreteren zijn. Het thema muziek wordt meestal geassocieerd met liefde. De manier waarop de figuren in dit schilderij getoond worden zijn echter neutraal, en laten open wat nu de werkelijke boodschap van Vermeer is.
Bronnen:
1. www.wikipedia.nl
2. www.essentialvermeer.com
De luitspeler/gitaarspeelster bij het venster (1664)
New York, Metropolitan Museum of Art / www.metmuseum.org
Het jonge meisje op het schilderij is een lid van de bourgeoisie. Dit is te zien aan haar haarstijl, jurk en parelketting. In de 17e eeuw waren parels een erg belangrijk symbool voor status. De expressie op het gezicht van het jonge meisje is een beetje ongewoon voor een werk van Vermeer omdat Vermeer de emoties overbracht op een wat meer gesluierde wijze.
Bronnen:
1. www.wikipedia.nl
2. www.essentialvermeer.com
Onderbreking van de muziek (1664)
New York, Metropolitan Museum of Art / www.metmuseum.org
Toelichting
Op deze pagina wordt een gedetailleerde beschrijving van alle schilderijen van Johannes Vermeer in de periode 1665 - 1670 gegeven.